Afgelopen week stond China’s Tianjin in het teken van de 25e top van de Shanghai Cooperation Organization (SCO), de grootste bijeenkomst in de geschiedenis van dit samenwerkingsverband. Chinese president Xi Jinping ontving meer dan twintig staatshoofden en regeringsleiders, onder wie Vladimir Poetin, Narendra Modi, Recep Tayyip Erdogan en VN-secretaris-generaal António Guterres. Ook leiders uit landen als Armenië, Azerbeidzjan en Belarus waren aanwezig, waarmee Xi het forum nadrukkelijk neerzette als ontmoetingsplaats voor een groot deel van de wereld dat zich niet langer vanzelfsprekend naar het Westen richt.
Niet-westerse alliantie
Dat dit evenement juist nu zo belangrijk is, heeft alles te maken met de geopolitieke context. Terwijl in Oekraïne de oorlog voortduurt, in het Midden-Oosten de spanningen oplopen en de Verenigde Staten nieuwe handelstarieven invoeren, kiest de SCO voor dialoog en samenwerking. De top leverde tal van akkoorden op, variërend van energie en kunstmatige intelligentie tot onderwijs en culturele samenwerking. Landen als Armenië en Azerbeidzjan werden verwelkomd als aspirant-leden, wat laat zien dat het forum steeds verder uitdijt. De ondertekening van de Tianjin Declaration en een tienjarenstrategie tot 2035 bevestigen bovendien dat de SCO zich structureel positioneert als tegenwicht tegen een wereldorde die volgens haar leden te veel gedomineerd wordt door het Westen.
Historisch gezien is dit een opmerkelijke verschuiving. De SCO begon in 2001 als overlegorgaan van zes landen – China, Rusland en vier Centraal-Aziatische staten – gericht op veiligheid en grensgeschillen. Vijfentwintig jaar later vertegenwoordigt de organisatie bijna de helft van de wereldbevolking, een kwart van het mondiale bbp en bestrijkt zij een kwart van het aardoppervlak. De onderlinge handel groeide in twee decennia bijna honderdvoudig. Waar het Westen na de Russische inval in Oekraïne dacht Rusland te isoleren, blijkt nu dat Moskou via samenwerkingsverbanden als BRICS, de SCO en de Euraziatische Economische Unie juist meer aansluiting vindt bij andere landen, terwijl Beijing via deze platforms en via het Belt and Road Initiative (BRI) zijn invloed verder uitbreidt via handel en investeringen.
Deelnemers en dialoogpartners van de Shanghai Cooperation Organization
Collectieve Westen?
De analyse ligt voor de hand: het Westen probeerde Rusland in een kuil te duwen met sancties en morele veroordelingen, maar ziet nu dat het er zelf in is gevallen. Het beleid van uitsluiting en ongelijkheid werkt als lijm voor de rest van de wereld, die zich steeds meer herkent in het verhaal van multipolariteit, soevereiniteit en gelijkwaardigheid. De Verenigde Staten tonen hierin meer realisme dan Europa: Washington is bereid om pragmatische akkoorden te sluiten en handelsdeals te heronderhandelen, terwijl Europa blijft vasthouden aan zijn eigen waarden en morele superioriteit, die elders in de wereld steeds minder gehoor vinden.
De top in Tianjin markeert zo een kantelpunt. Voor een groot deel van de wereld is de toekomst er een van dialoog, economische samenwerking en respect voor soevereiniteit. Het Westen kan die realiteit ontkennen, maar moet beseffen dat de nieuwe spelregels niet langer uitsluitend in Washington of Brussel worden geschreven. Ze worden net zo goed in Beijing, Moskou, New Delhi en Astana gemaakt – en dat besef begint nu langzaam door te dringen in de westerse wereld.
Dit artikel verscheen op 5 september 2025in onze weekupdate op Substack
Probeer de weekupdate een maand gratis
Heb je interesse en wil je meer weten? Vul onderstaand formulier in om een maand vrijblijvend toegang te krijgen tot onze wekelijkse update op Substack!
Om de beste ervaringen te bieden, gebruiken wij technologieën zoals cookies om informatie over je apparaat op te slaan en/of te raadplegen. Door in te stemmen met deze technologieën kunnen wij gegevens zoals surfgedrag of unieke ID's op deze site verwerken. Als je geen toestemming geeft of uw toestemming intrekt, kan dit een nadelige invloed hebben op bepaalde functies en mogelijkheden.
Functioneel
Altijd actief
De technische opslag of toegang is strikt noodzakelijk voor het legitieme doel het gebruik mogelijk te maken van een specifieke dienst waarom de abonnee of gebruiker uitdrukkelijk heeft gevraagd, of met als enig doel de uitvoering van de transmissie van een communicatie over een elektronisch communicatienetwerk.
Voorkeuren
De technische opslag of toegang is noodzakelijk voor het legitieme doel voorkeuren op te slaan die niet door de abonnee of gebruiker zijn aangevraagd.
Statistieken
De technische opslag of toegang die uitsluitend voor statistische doeleinden wordt gebruikt.De technische opslag of toegang die uitsluitend wordt gebruikt voor anonieme statistische doeleinden. Zonder dagvaarding, vrijwillige naleving door je Internet Service Provider, of aanvullende gegevens van een derde partij, kan informatie die alleen voor dit doel wordt opgeslagen of opgehaald gewoonlijk niet worden gebruikt om je te identificeren.
Marketing
De technische opslag of toegang is nodig om gebruikersprofielen op te stellen voor het verzenden van reclame, of om de gebruiker op een site of over verschillende sites te volgen voor soortgelijke marketingdoeleinden.
