Wie vasthoudt aan een verleden dat niet meer bestaat, betaalt de rekening. Dat geldt in het dagelijks leven, maar zeker ook in de financiële wereld. Banken en pensioenfondsen die blijven leunen op het oude geloof in staatsobligaties als ‘risicovrije’ belegging, zijn inmiddels met open ogen de afgrond in gelopen. Het resultaat: miljardenverliezen, teleurgestelde deelnemers en een sector die zichzelf gevangen houdt in illusies van vroeger.
Verlies van €23 miljard
Uit cijfers van De Nederlandsche Bank blijkt dat Nederlandse banken en pensioenfondsen in de eerste helft van dit jaar al €23 miljard hebben verloren op hun obligatiebezit, met name op Franse en Duitse staatsleningen. En dat terwijl ze eind juni nog voor maar liefst €531 miljard in buitenlandse staatsobligaties zaten.
Natuurlijk kunnen banken en beleggingsfondsen dit koersrisico afdekken met derivaten. En de horizon waarmee pensioenfondsen beleggen is zelfs zo lang dat deze fondsen de obligaties gedurende de hele looptijd aanhouden, waardoor tussentijdse fluctuaties in de marktwaarde minder relevant zijn.
Zelfs dan blijft er weinig reden over om in staatsobligaties te beleggen. De afgelopen vijf jaar leverde deze beleggingscategorie per saldo namelijk niets op: de rente was lager dan de inflatie. In reële termen was de staatsobligatie één van de slechtste beleggingen van de afgelopen jaren. Het vooruitzicht is weinig hoopgevend, met structurele begrotingstekorten, zwakke economische groei en aanhoudend hoge inflatie.
Kuddegedrag
De grote vraag die iedereen dan stelt: waarom blijven banken en pensioenfondsen dan in staatsobligaties beleggen? Het heeft voor een deel te maken met de relatieve stabiliteit van obligaties en de relatieve zekerheid dat overheden altijd hun schuldverplichting nakomen, maar dat is niet het hele verhaal. Minstens zo belangrijk is de observatie dat mensen kuddedieren zijn: ook onder hoogopgeleiden en ook in de financiële wereld.
Fondsmanagers en bestuurders durven niet af te wijken van de consensus. Men verschuilt zich achter risicoprofielen en modellen die zijn ontworpen voor de wereld van gisteren. Daarin golden staatsobligaties nog als ‘risicovrij’ en stabiel. Vandaag is de werkelijkheid totaal anders: schulden stapelen zich op, tekorten lopen uit de hand en inflatie vreet koopkracht weg. Desondanks komt de financiële sector nauwelijks in beweging. Het gaat bij banken en pensioenfondsen tenslotte ook om andermans geld.
Alternatieven zoals goud en Bitcoin, die zich afgelopen jaren hebben bewezen als bescherming tegen inflatie en geopolitieke onzekerheid, worden nog steeds genegeerd. Waarom? Omdat het buiten de gebaande paden gaat. Omdat het vraagt om lef en kritisch nadenken. En dat ontbreekt in een sector die zichzelf vooral als beheerder van de status quo ziet en die weinig te duchten heeft van concurrentie. Het bankenlandschap in Nederland wordt gedomineerd door een handvol partijen en veel mensen hebben geen keuzevrijheid ten aanzien van het pensioenfonds.
Pensioenfondsen als verlengstuk van de staat
Daar komt bij dat pensioenfondsen in toenemende mate functioneren als verlengstuk van de overheidsfinanciën. In het door financieel historicus Russell Napier beschreven tijdperk van nationaal kapitalisme dat we tegemoet gaan worden kapitaalstromen steeds meer gestuurd door politieke keuzes. Pensioenfondsen kopen staatsobligaties en financieren daarmee impliciet de tekorten van de overheid. Daarnaast investeren ze in diverse semi-overheidsbedrijven en sectoren die politiek prioriteit hebben, zoals duurzame energie of infrastructuur.
Het gevolg is dat het spaargeld van miljoenen Nederlanders niet primair wordt beheerd met het oog op rendement en koopkrachtbehoud voor de deelnemer, maar met het oog op de financiering van een politieke en ideologische agenda. Het risico: pensioendeelnemers betalen de prijs, terwijl de politieke elite haar doelen financiert en gaten in de begroting dicht met publiek geld. Voor beleggers die hun vermogen willen beschermen is dit hét moment om zich te oriënteren op een strategie die bestand is tegen inflatie, schulden en geopolitieke onrust.
Heb je meer dan €1 miljoen aan vermogen en wil je sparren over een beleggingsstrategie die je voorbereidt op de wereld van morgen? Zie je kansen die je financieel adviseur of vermogensbeheerder links laat liggen? Neem dan contact met ons op – wij helpen je verder met vermogensregie die wél met de tijd meegaat.
Dit artikel verscheen op 26 september 2025 in onze weekupdate op Substack
Probeer de weekupdate een maand gratis
Heb je interesse en wil je meer weten? Vul onderstaand formulier in om een maand vrijblijvend toegang te krijgen tot onze wekelijkse update op Substack!
