Eind oktober publiceerde de Nederlandse overheid een “non-paper” over een nieuwe trend die Europese regeringen nerveus maakt: individuen met verplaatsbaar vermogen die hun fiscale woonplaats verleggen om belastingdruk te verlagen. Waar de EU jarenlang bedrijven achtervolgde met anti-ontwijkingsregels, verschuift de aandacht nu naar burgers die simpelweg weglopen met hun kapitaal en steeds vaker ook zelf emigreren. Maar wie eerlijk kijkt, ziet hierin geen moreel probleem – maar een beleidsprobleem.
Het document waarschuwt voor “base erosion”, afnemende belastingmoraal en verminderde sociale cohesie als gevolg van deze nieuwe trend. De ondertoon is duidelijk: kapitaalvlucht bedreigt de begrotingen precies op het moment dat de EU enorme uitgaven wil doen voor defensie, klimaat en industriële subsidies. Maar nergens stelt men de echte vraag: waarom vertrekken deze mensen eigenlijk? De oorzaak ligt in repressieve regels, oplopende belastingen, een uitdijende overheid en een ondernemingsklimaat dat al jaren verslechtert. Als ondernemen steeds duurder en minder aantrekkelijk wordt, zoeken mensen rationeel een alternatief.
Exit taks
De Britse minister van Financiën Rachel Reeves overweegt een exit tax van 20 procent voor iedereen die het land verlaat – een maatregel die volgens analisten juist de uittocht versnelt. Het idee dat burgers moeten “afrekenen” voordat ze mogen vertrekken is een duidelijk signaal van een overheid die haar kapitaalbasis ziet wegsmelten.
Het voorbeeld uit het Verenigd Koninkrijk laat zien welke richting Europa opgaat, want dit soort voorstellen zullen ook in Nederland terugkomen: discussies over vermogensongelijkheid, belastingen en beleid om emigratie omwille van belastingredenen tegen te gaan. Wat in Londen wordt getest, kan morgen in Den Haag op tafel liggen.
Fiscale muur
Ook een fiscaal hek rond Europa zal averechts uitpakken. Mensen vertrekken namelijk niet omdat ze principieel tegen belastingen zijn, maar omdat het beleid hen wegduwt. De EU reageert niet door de kwaliteit van overheden, investeringsklimaat of bestedingen te verbeteren, maar door de ruimte voor individuele keuze te verkleinen. Dat is hetzelfde patroon dat we historisch kennen van systemen die bang zijn hun draagvlak te verliezen: niet de aantrekkelijkheid wordt verhoogd, maar de uitgang wordt zorgvuldig bewaakt en indien nodig zelfs afgesloten. Waar de Sovjet-Unie een ijzeren gordijn optrok om mensen letterlijk binnenboord te houden, bouwt Europa nu stap voor stap een fiscaal gordijn om financieel kapitaal vast te zetten.
De waarschuwing is helder: wie vermogen heeft, moet begrijpen dat de trend richting strengere regels, meer toezicht en zwaardere vertrekheffingen gaat. Omdat de onderliggende oorzaken – hoge lasten, inefficiënte overheden, ambitieuze maar onbetaalbare beleidsprogramma’s – niet worden aangepakt, zal de drang tot controle verder toenemen. Europa noemt dat het bestrijden van “een race naar de bodem”, maar in werkelijkheid probeert men te voorkomen dat zichtbaar wordt dat de bodem allang is bereikt.
Lees ook:
- Sander Boon: ‘De EU zal een totale verarming zien’ (31 oktober 2025)
- EU wil spaargeld mobiliseren voor klimaat en defensie (14 maart 2025)
Dit artikel verscheen op 7 oktober 2025 in onze weekupdate op Substack
Probeer de weekupdate een maand gratis
Heb je interesse en wil je meer weten? Vul onderstaand formulier in om een maand vrijblijvend toegang te krijgen tot onze wekelijkse update op Substack!
