Terwijl klimaatverandering en milieubescherming jarenlang speerpunten waren van met name progressieve en linksgeoriënteerde partijen, dreigen deze ambities in hoog tempo onder een mantel van oorlogspolitiek te verdwijnen. Recente rapporten tonen aan dat de wereldwijde militaire opbouw — en in het bijzonder de geplande NAVO-herbewapening — een serieuze bedreiging vormt voor de mondiale klimaatdoelen. Volgens recent onderzoek zou de vergroting van defensiebudgetten binnen de NAVO kunnen leiden tot een jaarlijkse toename van 200 miljoen ton CO₂-uitstoot, wat neerkomt op de uitstoot van een heel land als Pakistan.
Deze militaire investeringen gaan nu ook ten koste van klimaatmaatregelen. Zo schrappen landen als het VK, Frankrijk en Nederland ontwikkelings- en klimaatbudgetten om hun defensie-uitgaven op te voeren. Daarbij komt dat militaire operaties extreem vervuilend zijn: tanks, straaljagers en schepen draaien op fossiele brandstoffen, en de productie van wapens en munitie vereist enorme hoeveelheden staal en aluminium — beide zeer energie-intensieve grondstoffen. Dat maakt het klimaatbeleid en alle zorgen daaromheen steeds minder geloofwaardig.
Dubbele moraal rond stikstof en defensie
De hypocrisie wordt nog zichtbaarder wanneer men kijkt naar de binnenlandse discussie over stikstof en natuurbehoud. In Nederland dreigt de groei van de krijgsmacht te stagneren vanwege milieuwetgeving, met name rond Natura 2000-gebieden. De oplossing? Niet verduurzaming, maar uitzonderingsposities. Minister van Defensie Brekelmans stelde: “Poetin zal niet stoppen bij een Natura 2000-gebied”, en pleit — samen met staatssecretaris Tuinman — voor wetgeving die Defensie vrijstelt van stikstofregels.
Zo zijn we in een situatie gekomen waarin de ene dubieuze claim (dat CO2 de belangrijke veroorzaker van klimaatverandering is) de andere dubieuze claim (dat Rusland andere Europese landen gaat aanvallen) elkaar in de weg zitten. Het legt de ongeloofwaardigheid bloot van een politieke koers die vooral inspeelt op angst van mensen. Angst voor het klimaat, angst voor Rusland.
Wat opvalt is hoe snel principes over milieu, natuur en duurzaamheid worden opgeofferd zodra ze de militaire ambities in de weg staan. Dezelfde politieke partijen die landbouw, woningbouw en mobiliteit aan strenge milieuregels onderwerpen, staan vaak vooraan om meer wapens naar Oekraïne te sturen en een Europese defensie-industrie op te tuigen. In Brussel wordt inmiddels gewerkt aan plannen om vergunningsprocedures voor defensieprojecten te versnellen, onder het mom van “openbaar belang”. En ook in Nederland ligt inmiddels een nieuw wetsvoorstel voor ‘versnelde gereedheid Defensie’.
Klimaat als excuus voor beleid, niet als grens
De ironie is schrijnend: klimaatbeleid wordt vaak gepresenteerd als morele noodzaak, als iets dat ‘geen compromis’ verdraagt. Maar in werkelijkheid is het volledig onderhandelbaar zodra er andere belangen spelen — of het nu gaat om oorlog, geopolitiek of strategische afhankelijkheid. De vraag dringt zich op: hoe geloofwaardig is klimaatbeleid nog als het zo gemakkelijk wordt opgeofferd zodra de belangen van het militair-industrieel complex in het geding zijn?
Wat progressieve linkse partijen niet durven toe te geven, is dat oorlog en klimaatbeleid niet verenigbaar zijn. Wie de oorlog in Oekraïne wil verlengen door eindeloze wapenleveranties en NAVO-uitbreiding, draagt ook bij aan extra uitstoot, milieuvervuiling en het verdringen van klimaatfinanciering. En wie tegelijkertijd boeren wil uitkopen, de industrie wil vergroenen en burgers hogere energierekeningen oplegt in naam van duurzaamheid, heeft iets uit te leggen.
Conclusie
De huidige koers richting herbewapening en militarisering legt een fundamentele spanning bloot in het beleid van met name progressieve partijen: klimaat is belangrijk, tenzij het politieke opportunisme anders vereist. Het klimaat is mogelijk een langetermijn dreiging (hoewel daar steeds meer wetenschappelijke vraagtekens bij worden gezet), maar in de praktijk blijkt de bereidheid om duurzame principes te handhaven uiterst zwak zodra kortetermijnbelangen als oorlog, macht of veiligheid op het spel staan.
Wie werkelijk gelooft in klimaatrechtvaardigheid, zou moeten pleiten voor vrede, diplomatie en demilitarisering — niet voor de uitbreiding van een militaire industrie die het klimaat alleen maar verder ondermijnt.
Lees meer:
- USAID: Ontmaskering van de Deep State (7 februari 2024)
- Groeiend economisch realisme tegen klimaatdwang (15 mei 2023)
Dit artikel verscheen op 13 juni 2025 in onze weekupdate op Substack
Probeer de weekupdate een maand gratis
Heb je interesse en wil je meer weten? Vul onderstaand formulier in om een maand vrijblijvend toegang te krijgen tot onze wekelijkse update op Substack!
